Gdy mówimy o cyfrowym druku opakowań, najczęściej zakładamy, że naturalnym inwestorem będą drukarnie fleksograficzne produkujące opakowania. To one znają materiały, proces laminacji czy wymagania rynku spożywczego. Jednak patrząc na zmiany zachodzące na rynku i sposób, w jaki rozwija się technologia cyfrowa, można dojść do zupełnie innego wniosku. To właśnie drukarnie etykiet wydają się najlepiej przygotowane do wejścia w ten segment.
Drukarnie te obsługują większą liczbę projektów o mniejszym średnim nakładzie, niż ma to miejsce w przypadku druku opakowań giętkich. Każdego dnia realizują dziesiątki, a często nawet setki różnych zleceń, dlatego model kosztowy produkcji etykiet znacząco różni się od modelu obowiązującego w segmencie opakowań giętkich. W przypadku etykiet większy udział w koszcie wytworzenia stanowią przygotowanie produkcji, obsługa klienta, prepress oraz pozostałe koszty stałe, podczas gdy przy produkcji opakowań giętkich dominującą pozycję kosztową stanowi materiał. Nie oznacza to oczywiście, że drukarnie opakowań nie ponoszą kosztów przygotowania produkcji, różnica polega na ich proporcjach i wynikającym z nich sposobie prowadzenia biznesu. To inna struktura kosztów, inny sposób kalkulacji zleceń, inne oczekiwania dotyczące marży i rentowności. Właśnie dlatego organizacja pracy w drukarniach etykiet jest znacznie bliższa modelowi funkcjonowania cyfrowego druku opakowań niż tradycyjnej produkcji fleksograficznej. Tam, gdzie fleksografia osiąga najwyższą efektywność przy długich seriach, druk cyfrowy buduje swoją przewagę dzięki sprawnej obsłudze dużej liczby krótkich i średnich nakładów, szybkiej zmianie zleceń oraz wysokiej elastyczności produkcji.
Istotnym argumentem jest też baza klientów. Producenci żywności, kosmetyków, suplementów diety, chemii gospodarczej czy karm dla zwierząt często kupują jednocześnie etykiety i opakowania. Dzisiaj często zamawiają je u różnych dostawców, jednak dla wielu marek możliwość zakupu obu produktów w jednym miejscu byłaby ogromnym ułatwieniem. Drukarnia etykiet nie musi więc budować relacji od początku, ma już klientów, którym może zaproponować kolejną usługę. Tym samym koszt pozyskania nowego klienta jest niższy. Niższe jest też ryzyko wdrożenia nowego produktu, gdyż możemy pomysł przedyskutować z obecnymi klientami drukarni. Dla wielu drukarni etykiet będzie to łatwiejsza droga rozwoju niż pozyskiwanie całkowicie nowych odbiorców na bardzo konkurencyjnym rynku.
Przy inwestycji w druk cyfrowy nie bez znaczenia jest doświadczenie technologiczne. Wiele drukarni etykiet od lat inwestuje w druk cyfrowy. Operatorzy, graficy oraz handlowcy znają specyfikę tej technologii, potrafią pracować z automatyzacją procesów, zarządzaniem kolorem, zmiennymi danymi oraz szybką realizacją zamówień. Technologia druku jest ta sama, zmienia się jedynie szerokość maszyny i podłoże, choć też nie zawsze. Dzięki temu próg wejścia jest zdecydowanie niższy niż w przypadku drukarń opakowań, które z technologią cyfrową nie miały wcześniej do czynienia. W świecie krótkich serii opakowań właśnie szybkość przygotowania projektu i sprawna komunikacja często decydują o zdobyciu zamówienia. Kompetencje, które drukarnie etykiet budowały przez wiele lat, stają się więc bezpośrednią przewagą konkurencyjną.
Producenci etykiet muszą dziś ze sobą mocno rywalizować. Drukarnie inwestują w wydajniejsze maszyny, a presja cenowa rośnie. Rozszerzenie działalności o opakowania giętkie pozwala nie tylko zwiększyć sprzedaż obecnym klientom, ale również wejść na nowy rynek bez konieczności całkowitej zmiany profilu działalności. To naturalna dywersyfikacja biznesu oparta na kompetencjach firmy.
Co ciekawe, największą szansę tworzą same drukarnie fleksograficzne. Większość z nich koncentruje się na dużych produkcjach, ponieważ właśnie tam technologia fleksograficzna osiąga najwyższą efektywność. Krótkie serie często są dla nich mało atrakcyjne ze względu na koszt przygotowania form drukowych, czas przezbrojeń i organizację produkcji. W rezultacie wiele niewielkich zleceń jest odrzucanych lub wycenianych na poziomie, który nie zachęca klienta do współpracy. Powstaje więc przestrzeń, którą idealnie wypełnia druk cyfrowy. To nie jest konkurencja dla dużych nakładów fleksograficznych, lecz uzupełnienie rynku tam, gdzie tradycyjna technologia przestaje być opłacalna.
Inwestycja w szeroką maszynę do cyfrowego druku opakowań nie oznacza wyłącznie wejścia w nowy segment rynku. To również możliwość znacznie lepszego wykorzystania potencjału samego urządzenia. W przeciwieństwie do wielu technologii dedykowanych jednemu zastosowaniu, szerokie maszyny cyfrowe mogą z powodzeniem produkować zarówno opakowania giętkie, jak i etykiety. Dzięki temu drukarnia zyskuje dużą elastyczność w planowaniu produkcji i może znacznie efektywniej zarządzać obłożeniem maszyny. W praktyce oznacza to optymalizację pracy urządzenia poprzez płynną zmianę profilu produkcji – od druku etykiet przy niższym zapotrzebowaniu, po priorytetową realizację zamówień na opakowania w okresach wzmożonego popytu.
Takie podejście pozwala ograniczyć przestoje, lepiej wykorzystać moce produkcyjne oraz zwiększyć liczbę godzin, w których maszyna generuje przychód.
Ma to również ogromne znaczenie z punktu widzenia zwrotu z inwestycji. Zakup nowoczesnej maszyny cyfrowej to decyzja podejmowana na wiele lat, dlatego kluczowe staje się maksymalne wykorzystanie jej potencjału. Możliwość obsługi dwóch segmentów rynku z wykorzystaniem jednego urządzenia zmniejsza ryzyko biznesowe, zwiększa odporność firmy na sezonowe wahania popytu oraz pozwala szybciej osiągnąć zakładaną rentowność inwestycji.
Dlatego warto spojrzeć na rynek z nieco innej perspektywy. Być może przyszłość cyfrowego druku opakowań nie będzie należała wyłącznie do tradycyjnych drukarni opakowaniowych. Znacznie większy potencjał mogą mieć drukarnie etykiet łączące odpowiednie portfolio klientów z technologią cyfrową, własnym zapleczem graficznym oraz systemem pracy dostosowanym do realizacji niskich nakładów.
Dla wielu z nich wejście w cyfrowy druk opakowań nie będzie rewolucją, lecz logiczną i naturalną konsekwencją rozwoju biznesu. W świecie, w którym elastyczność staje się równie ważna jak wydajność, to właśnie drukarnie etykiet mogą okazać się największymi beneficjentami cyfrowej transformacji rynku opakowań.
Piotr Pazik
