Jeśli istnieje jeden akronim, który dominuje obecnie w rozmowach dotyczących europejskiej branży opakowań i etykiet, to jest nim PPWR: rozporządzenie UE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. PPWR to nie są abstrakcyjne ramy prawne, ale siła zmieniająca rzeczywistość, która dąży do przekształcenia sposobu projektowania, produkcji, stosowania i recyklingu etykiet.
W niniejszym artykule – trzecim z serii podsumowującej konferencję FINAT European Label Forum 2025 – autorzy analizują, w jaki sposób firmy zajmujące się produkcją etykiet muszą dostosować się do nowych przepisów prawnych. Dzięki spostrzeżeniom kluczowych prelegentów i panelistów, w tym Franceski Stevens (EUROPEN), Pablo Englebienne’a (FINAT), Jeana-Emile'a Potaufeuxa (PRE), Mariusa Tenta (CELAB-Europe), Jana 't Harta (AIM Europe/HolyGrail 2.0) i Thomasa Reinera (Berndt & Partner), jesteśmy w stanie wyodrębnić znaczenie PPWR i innych aktualnych regulacji dla branży etykietowej dzisiaj, jutro i w przyszłości.
PPWR wyznacza jasny termin: do 2030 r. opakowania, które nie są projektowane z myślą o recyklingu, zostaną wycofane z rynku UE. Od 2035 r. projektowanie opakowań pod wymogi recyklingu przestanie wystarczać; będą one musiały wykazać skuteczność odzysku na skalę przemysłową. „Jeśli opakowanie, w tym etykieta, nie nadaje się do recyklingu, straci dostęp do rynku. Taka jest rzeczywistość” – ostrzegł Pablo Englebienne, kierownik ds. regulacyjnych w FINAT.
Dla producentów i dostawców etykiet oznacza to, że:
- etykiety muszą nadawać się do recyklingu w tym samym strumieniu odpadów, co zasadnicza część opakowania;
- materiały, farby, kleje i inne elementy dekoracyjne na etykietach będą musiały być dopasowane do wytycznych dotyczących projektowania z myślą o recyklingu, które obecnie są intensywnie opracowywane;
- etykiety z tworzyw sztucznych, które stanowią ponad 5% opakowania, muszą zawierać materiały pochodzące z recyklingu poużytkowego.
Wszystkie te wytyczne budzą praktyczne obawy wśród przetwórców: jakie konstrukcje etykiet spełniają przyszłe normy? Jak będzie oceniana możliwość recyklingu w 22 kategoriach opakowań? Nadszedł czas, aby nawiązać współpracę z klientami i dostawcami w celu przetestowania, przeprojektowania i certyfikacji rozwiązań.
Chociaż PPWR już obowiązuje, wiele kwestii pozostaje nieokreślonych. Francesca Stevens, dyrektorka wykonawcza EUROPEN, przedstawiła szczerą opinię na temat aktualizacji przepisów: „Wciąż czeka nas 40 aktów prawnych drugiego stopnia... a wiele kluczowych definicji, takich jak to, co zalicza się do ‘opakowań’, pozostaje nadal nierozstrzygniętych.”
Do najważniejszych nierozstrzygniętych kwestii należą:
- czy podkład (release liner) należy uważać za opakowanie, czy też nie?
- jaka jest kwalifikacja kompostowalości (domowej lub przemysłowej)?
- kto ponosi odpowiedzialność: właściciel marki, producent etykiet czy dostawca surowców?
Te nierozstrzygnięte wątpliwości stanowią poważne ryzyko przy dostosowywaniu się do przepisów. Firmy produkujące etykiety nie mogą sobie pozwolić na bierność. Jak podkreśliła Stevens: „Pomimo niepewności... nadal zdecydowanie zaleca się uruchomienie tego procesu i rozpoczęcie przygotowań wraz z partnerami w całym łańcuchu wartości.”
Rola FINAT jest tu kluczowa: uczestnicząc w pracach organów normalizacyjnych i przekazując branżowe informacje techniczne decydentom tworzącym przepisy, stowarzyszenie przyczynia się do uwzględnienia w przepisach realiów związanych z etykietami.
Etykiety nie są tylko częścią obiegu materiałów – mogą również stać się czynnikiem sprzyjającym bardziej inteligentnej gospodarce o obiegu zamkniętym. Jan ‘t Hart przedstawił postępy projektu Holy Grail 2.0, wykorzystującego cyfrowe znaki wodne do inteligentnego sortowania. „Udowodniliśmy, że inteligentne sortowanie zapewnia wysoki poziom czystości... ponad 90% dokładności wykrywania w przypadku 2,4 miliona opakowań.”
Dla przetwórców oznacza to dwie możliwości:
- innowacyjność w druku: cyfrowe znaki wodne można zintegrować bez dodatkowych etapów drukowania;.
- wartość dla klienta: inteligentne etykiety mogą wspierać identyfikowalność marki, przejrzystość i zgodność z przepisami.
Jak zauważył Jan ‘t Hart, „etykiety mają kluczowe znaczenie dla mechanizmu wykrywania... bez etykiety system nie może odczytać produktu.” Uświadamia nam to, że rola etykiety ewoluuje: od identyfikatora i narzędzia marketingowego do elementu infrastruktury informacyjnej.
Zamiast opierać się regulacjom, niektórzy przedstawiciele branży przyjmują je jako katalizator innowacji. Marius Tent z Ceflex i 360packmastery, od 2025 r. również kierownik projektu w CELAB-Europe, podsumował strategię CELAB-Europe 2.0: platformę mającą na celu kojarzenie partnerów w celu upowszechniania rozwiązań opartych na obiegu zamkniętym w zakresie recyklingu podkładów i ażurów.
„Nadszedł czas PPWR. Obecnie nie ma nic ważniejszego niż PPWR” – oświadczył Tent. Podkreślił też, że:
- brak świadomości to ciągle problem w branży. Wielu producentów opakowań i właścicieli marek nie zdaje sobie sprawy z istnienia rozwiązań w zakresie recyklingu podkładów;
- kluczowa jest skala. Im więcej interesariuszy przyłączy się do inicjatywy, tym bardziej opłacalny ekonomicznie stanie się recykling;
- dzięki strategii opartej na danych i interaktywnej mapie rozwiązań, CELAB oferuje praktyczne wskazówki dla producentów etykiet i ich klientów.
Zgodność z PPWR nie zostanie podana na tacy przez organy regulacyjne. Przy jej tworzeniu muszą współpracować osoby, które najlepiej znają materiały.
W swoim przemówieniu Thomas Reiner nakreślił szerszy obraz sytuacji: świat globalnych programów EPR, zakazów dotyczących materiałów, rosnącej odpowiedzialności za emisję dwutlenku węgla i niedoboru zasobów. „Po sektorze motoryzacyjnym i tekstylnym kolej na opakowania. Inni będą konkurować z Wami o materiały pochodzące z recyklingu” – ostrzegł.
Jego wnioski:
- etykiety muszą spełniać kryteria dotyczące nietoksyczności, możliwości recyklingu i identyfikowalności;
- właściciele marek będą wymagać danych dotyczących wpływu na środowisko w zakresie emisji dwutlenku węgla, zużycia wody i materiałów;
- wymagania dotyczące uszlachetnień mogą ulec radykalnej zmianie, w miarę jak zmniejszać się będzie powierzchnia opakowań wtórnych, co odbije się na wielkości etykiety i jej widoczności.
Firmy produkujące etykiety muszą przygotować się na funkcjonowanie w rzeczywistości, w której kwestie zgodności z przepisami, zrównoważonego rozwoju i innowacyjności zbiegają się w jednym punkcie. Oznacza to konieczność ponownego przemyślenia nie tylko materiałów, ale także modeli biznesowych, partnerstw i propozycji wartości.
Wniosek: elastyczność to nowa zgodność z przepisami
Nowe regulacje prawne nie należy traktować jako przeszkody, lecz raczej plan działania zapewniający odporność i bycie na czasie. Jak ujął to Pablo Englebienne: „W łańcuchu dostaw musi istnieć przepływ informacji... od surowców, przez drukarnie etykiet, aż po właścicieli marek.”
FINAT nadal pełni rolę jednoczącej platformy, oferując wiedzę specjalistyczną, wsparcie i praktyczne narzędzia, które pomagają branży etykietowej nie tylko przetrwać, ale także prosperować w okresie transformacji.
Co dalej?
Organizatorzy zapraszają do udziału w kolejnych Europejski Forum Etykiet 2026, które odbędzie się w dniach 27-29 maja 2026 w hiszpańskiej Sewilli, wszystkich zainteresowanych kwestiami adaptacji do nowych wymogów prawnych, które wkrótce zaczną obowiązywać w branży opakowań i etykiet.
Opracowano na podstawie informacji FINAT
