Jubileusz Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich, obchodzony 29 czerwca br. w warszawskim Domu Technika NOT, był okazją do przypomnienia historii jednej z najstarszych organizacji naukowo-technicznych w kraju, która od początku II Rzeczypospolitej współtworzyła rozwój polskiej myśli technicznej i przemysłu, a dziś pozostaje ważnym partnerem instytucji rządowych, szkolnictwa oraz przedsiębiorstw. Obecność ponad 200 przedstawicieli administracji państwowej, uczelni technicznych, instytutów badawczych, przemysłu i środowiska inżynierskiego pokazała, że po stu latach działalności SIMP pozostaje ważnym uczestnikiem dyskusji o rozwoju polskiej gospodarki, edukacji technicznej i innowacji. Uroczystość połączono z obchodami 145. rocznicy urodzin prof. Henryka Mierzejewskiego – współtwórcy stowarzyszenia i jednego z najwybitniejszych polskich inżynierów pierwszej połowy XX wieku.
Dom Technika – miejsce, które pamięta początki
Trudno byłoby znaleźć bardziej symboliczne miejsce dla obchodów stulecia SIMP niż Dom Technika NOT przy ul. Czackiego w Warszawie. Budynek od ponad wieku pozostaje miejscem spotkań polskiego środowiska technicznego. Jak przypomniała podczas jubileuszu prezes FSNT-NOT Ewa Mankiewicz-Cudny, powstał ze składek polskich inżynierów, a jego mury pamiętają zarówno narodziny wielu organizacji technicznych, jak i dyskusje o odbudowie państwa po odzyskaniu niepodległości, odbudowie kraju po II wojnie światowej czy przemianach gospodarczych końca XX wieku. Ten kontekst sprawił, że jubileusz SIMP miał wymiar znacznie szerszy niż rocznicowe spotkanie członków stowarzyszenia. Już sama lista patronów honorowych i członków komitetu honorowego pokazywała rangę wydarzenia. Patronat objęli Prezydent m.st. Warszawy oraz Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, natomiast w komitecie honorowym znaleźli się m.in. ministrowie edukacji, energii i infrastruktury, prezes Urzędu Dozoru Technicznego, prezes Polskiego Komitetu Normalizacyjnego, dyrektor Narodowego Cent- rum Badań i Rozwoju oraz rektor Politechniki Warszawskiej. Wśród gości znaleźli się reprezentanci Ministerstwa Edukacji, Ministerstwa Klimatu i Środowiska, PKN, Urzędu Dozoru Technicznego, Wojskowej Akademii Technicznej, Politechniki Krakowskiej oraz licznych stowarzyszeń naukowo-technicznych zrzeszonych w Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT. Obecni byli również członkowie rodziny prof. Henryka Mierzejewskiego, co nadało obchodom symboliczny wymiar.
Stowarzyszenie, które rodziło się razem z państwem
W swoim wystąpieniu prof. dr hab. inż. Tomasz Chmielewski, prezes SIMP, nie ograniczył się do przedstawienia kalendarium wydarzeń. Cofnął uczestników do realiów Polski lat dwudziestych XX wieku, przypominając, że SIMP powstał zaledwie kilka lat po odzyskaniu niepodległości, w okresie intensywnej odbudowy państwa oraz tworzenia jego zaplecza przemysłowego i naukowego. W tamtym czasie kraj potrzebował nie tylko nowych fabryk czy infrastruktury, ale przede wszystkim dobrze przygotowanych specjalistów zdolnych do projektowania, budowy i unowocześniania polskiego przemysłu. Ta potrzeba stała się impulsem do powołania organizacji skupiającej inżynierów mechaników.
Prezes SIMP przypomniał, że bezpośrednie korzenie stowarzyszenia sięgają I Zjazdu Inżynierów Mechaników Polskich z 1923 roku oraz środowiska Politechniki Warszawskiej. Formalne powołanie organizacji nastąpiło w 1926 roku, a statutowym celem nowo utworzonego stowarzyszenia była służba odradzającemu się państwu poprzez rozwój wiedzy technicznej, integrację środowiska inżynierskiego oraz wspieranie rozwoju krajowego przemysłu. Było to myś- lenie niezwykle nowoczesne, zakładające ścisłe powiązanie nauki, przemysłu i edukacji – model, który pozostaje aktualny również sto lat później. Pierwszym prezesem organizacji został prof. Henryk Mierzejewski, którego działalności poświęcamy osobne miejsce przy tym artykule. W tym miejscu warto podkreślić, że redakcja Poligrafiki, która jest organem Sekcji Poligrafów SIMP, nie tylko mieści się w Domu Technika, ale także w sali im. prof. Henryka Mierzejewskiego, z widokiem na Stadion Narodowy – owoc pracy inżynierów budownictwa. To dla nas zaszczyt i powód do dumy.
SIMP jako partner rozwoju
Choć jubileusz był okazją do przypomnienia historii, równie często wybrzmiewały odniesienia do współczesności. Z wystąpień zaproszonych gości wynikało jasno, że SIMP nie jest organizacją funkcjonującą wyłącznie w sferze tradycji czy pielęgnowania dorobku poprzedników. Przeciwnie – pozostaje aktywnym partnerem administracji publicznej, uczelni, instytutów badawczych i przedsiębiorstw. Dobitnie potwierdzały to listy gratulacyjne odczytane podczas uroczystości, w których podkreślano rolę stowarzyszenia w rozwoju edukacji zawodowej, współpracę z resortem edukacji przy tworzeniu Branżowych Centrów Umiejętności, udział ekspertów SIMP w pracach zespołów doradczych oraz wieloletnie zaangażowanie w organizację olimpiad i konkursów technicznych dla młodzieży. Wskazywano również na znaczenie działalności wydawniczej, popularyzacji wiedzy technicznej oraz integracji środowiska inżynierskiego. W wielu wystąpieniach powracała myśl, że bez aktywności społecznej inżynierów trudno byłoby mówić o nowoczesnej gospodarce opartej na wiedzy.
Jubileusz stał się również okazją do uhonorowania osób, które od lat współtworzą działalność SIMP oraz całego środowiska naukowo-technicznego. Wręczono Medale Komisji Edukacji Narodowej, odznaki SIMP, w tym Odznakę im. Henryka Mierzejewskiego, a także wyróżnienia Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT. W gronie nagrodzonych znaleźli się działacze stowarzyszenia z różnych regionów Polski – osoby od wielu lat angażujące się zarówno w działalność organizacyjną, jak i popularyzację wiedzy technicznej, współpracę z przemysłem oraz edukację młodych inżynierów. Równie wymowna była liczba listów gratulacyjnych i adresów okolicznościowych, które napłynęły z ministerstw, urzędów centralnych, uczelni, instytutów badawczych oraz organizacji branżowych. Ich autorzy podkreślali nie tylko imponujący dorobek stowarzyszenia, ale przede wszystkim jego współczesną aktywność – udział w tworzeniu systemu kształcenia zawodowego, rozwijaniu kompetencji technicznych oraz wspieraniu modernizacji polskiej gospodarki. W wielu wystąpieniach powracało przekonanie, że doświadczenie skupione w organizacjach takich jak SIMP pozostaje cennym zasobem, zwłaszcza w czasach przyspieszającej transformacji technologicznej. Dzisiejszy inżynier funkcjonuje na styku nauki, przemysłu i administracji, a skuteczność wdrażania nowych technologii zależy nie tylko od zaplecza badawczego, lecz także od współpracy różnych środowisk. SIMP od stu lat pełni funkcję takiej platformy wymiany wiedzy i doświadczeń. Nieprzypadkowo podczas uroczystości wielokrotnie powracał wątek edukacji. Wśród uczestników znaleźli się laureaci konkursów dla młodych inżynierów, przedstawiciele uczelni technicznych oraz osoby od lat zaangażowane w kształcenie zawodowe. Przyszłość stowarzyszenia nie jest bowiem postrzegana wyłącznie przez pryzmat pielęgnowania tradycji, ale także jako odpowiedzialność za kolejne pokolenia specjalistów. Ta perspektywa wydaje się szczególnie istotna w czasie, gdy przemysł coraz mocniej odczuwa niedobór wysoko wykwalifikowanych kadr, a rozwój nowych technologii wymaga ścisłej współpracy świata nauki i biznesu.
W drugie stulecie
Historia SIMP rozpoczęła się w okresie odbudowy państwa po latach zaborów. Kolejne dekady przyniosły odbudowę kraju po wojnie, rozwój przemysłu, transformację ustrojową i wejście Polski do europejskiej gospodarki. Na każdym z tych etapów stowarzyszenie pozostawało miejscem spotkań ludzi przekonanych, że rozwój technologiczny wymaga nie tylko nowych maszyn, ale przede wszystkim kompetencji, odpowiedzialności i gotowości do współpracy. W tym sensie jubileusz nie był jedynie symbolicznym podsumowaniem minionego wieku, stając się raczej przypomnieniem, że organizacje inżynierskie zachowują swoją wartość wtedy, gdy potrafią odpowiadać na wyzwania kolejnych epok. Wystąpienie prezesa SIMP dobrze oddawało tę ciągłość – od prof. Henryka Mierzejewskiego, który przed stu laty budował podstawy polskiej nauki technicznej, po współczesnych inżynierów mierzących się z wyzwaniami Przemysłu 5.0, transformacji energetycznej czy sztucznej inteligencji.
Sto lat działalności SIMP nie sposób sprowadzić do jubileuszowej daty. To historia środowiska, które przez kolejne pokolenia współtworzyło polską technikę, normalizację, edukację i przemysł. Jeśli podczas uroczystości można było wskazać jedną myśl, która powracała najczęściej, była nią odpowiedzialność – za rozwój technologii, za jakość kształcenia i za przekazywanie wiedzy następnym pokoleniom.
—————
Henryk Mierzejewski – inżynier, który wyprzedził swoją epokę. Kiedy w 1926 roku prof. Henryk Mierzejewski współtworzył Stowarzyszenie Inżynierów Mechaników Polskich i został jego pierwszym prezesem, miał już opinię jednego z najwybitniejszych polskich inżynierów swojej epoki. Jako pierwszy na świecie wykorzystał mikrofilmowanie do analizy procesu powstawania wióra podczas skrawania metali – rozwiązanie uznawane dziś za jedno z kamieni milowych rozwoju technologii obróbki. Dorobek profesora obejmuje dziesiątki publikacji naukowych oraz rozwiązania, które na trwałe wpisały się do historii polskiej techniki. Dla członków SIMP pozostaje jednak kimś więcej niż wybitnym naukowcem – symbolem przekonania, że rozwój gospodarczy zaczyna się od wiedzy, odpowiedzialności i dobrze wykształconych inżynierów.
W swoim wystąpieniu prof. Tomasz Chmielewski przypomniał drogę życiową założyciela SIMP, pokazując ją na tle burzliwej historii początku XX wieku. Przyszły profesor rozpoczął studia w Warszawskim Instytucie Politechnicznym, jednak po wydarzeniach 1905 roku został aresztowany i skazany na zesłanie. Ostatecznie ukończył studia inżynierskie w Belgii, zdobywając wykształcenie, które po powrocie do kraju wykorzystał do budowy polskiego szkolnictwa technicznego i rozwoju rodzimej nauki. Profesor Mierzejewski współorganizował Politechnikę Warszawską w jej współczesnym kształcie, a także współuczestniczył w powołaniu Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.
W jednym z najbardziej zapadających w pamięć fragmentów wystąpienia prof. Chmielewski zauważył z uśmiechem, że Henrykowi Mierzejewskiemu brakowało właściwie tylko jednego narzędzia – komputera. Wszystkie swoje badania prowadził metodami analitycznymi, korzystając jedynie z papieru, ołówka i własnej wiedzy. To, co dziś wymaga rozbudowanych narzędzi obliczeniowych, sto lat temu powstawało dzięki niezwykłej intuicji, dyscyplinie naukowej i konsekwencji badawczej. Jednocześnie prezes SIMP podkreślał, że w ciągu stu lat przez stowarzyszenie przewinęły się tysiące inżynierów i konstruktorów, których prace współtworzyły potencjał przemysłowy kraju. Wśród nich znaleźli się twórcy przełomowych rozwiązań w lotnictwie, budowie maszyn, metalurgii, spawalnictwie czy technologiach materiałowych.
Nie wszyscy są dziś powszechnie kojarzeni z SIMP, choć ich dorobek pozostaje trwałą częścią historii polskiej techniki. Ta ciągłość pokoleń to jedno z najważniejszych przesłań jubileuszu 100-lecia organizacji.
—————
Anna Naruszko
