„Nie jestem maszyną, jestem człowiekiem”. Takie słowa – będące mottem 28. Międzynarodowych Targów Książki w Krakowie – witały od wejścia gości imprezy: blisko 59 tys. czytelników, 500 wydawców i ponad 1000 autorów. Największe literackie wydarzenie w Polsce odbyło się w dniach 23-26 października na terenie EXPO Kraków.
Organizatorom udało się osiągnąć coś, co w dzisiejszym, zdominowanym przez technologię świecie wydaje się coraz trudniejsze – stworzyć przestrzeń bezpośrednich spotkań. Przez cztery dni uczestnicy targów zamiast w ekrany wpatrywali się w strony książek, a zamiast emotikonów wymieniali uśmiechy. Doświadczali autentycznych relacji, rozmów i emocji, przypominając sobie, że nie tylko algorytmy budują nasz świat. A przy okazji odbywali fascynującą podróż przez literackie światy wspólnie z innymi ludźmi z krwi i kości, a nie z awatarami wyczarowywanymi na ekranach naszych smartfonów.
Kraków ponownie stolicą literatury
Wystarczyło wejść do EXPO Kraków, by poczuć ten puls: gwar rozmów, szelest kartek, radość płynącą ze spotkań. Zaczytane dzieci, młodzież z książkami pod pachą, dorośli, w pośpiechu przemierzający drogę od stoiska do stoiska, by zdążyć po autograf ulubionego autora – to codzienny widok w halach targowych. Gdy statystyki straszą spadkiem czytelnictwa, Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie pokazują zupełnie inny obraz Polski – tej, która wciąż kocha czytać.
Tegoroczny program był tak różnorodny, że każdy znalazł coś dla siebie. Wśród wydarzeń tematycznych znalazły się m.in.: Spotkania z Literaturą Piękną, Young Adult, Fantastyką, Non-fiction, a także Festiwal Literatury Kobiecej, Festiwal Literatury Górskiej i Podróżniczej, Festiwal Mroczne Historie oraz Dziecięca Strefa Literacka.
Na targach obecnych było aż 900 autorów. Wśród nich m.in.: Weronika Ancerowicz, Katarzyna Barlińska „Pizgacz”, Katarzyna Bonda, Wojciech Chmielarz, Andrzej Dragan, Ałbena Grabowska, Katarzyna Grochola, Mikołaj Grynberg, Eliza Kącka, Marek Krajewski, Robert Makłowicz, Jakub Małecki, Robert Małecki, Weronika Marczak, Aleksandra Negrońska, Marek Niedźwiecki, Anna H. Niemczynow, Rafał Olbiński, Daniel Olbrychski, Maciej Orłoś, Andrzej Pilipiuk, Julia Popiel, Katarzyna Puzyńska, Radek Rak, Zbigniew Rokita, Anda Rottenberg, Zyta Rudzka, Michał Rusinek, Maciej Siembieda, Małgorzata Oliwia Sobczak, Dariusz Szpakowski, Tomasz Stawiszyński, Barbara Supeł, Szczepan Twardoch, Adam Wajrak, Ewa Woydyłło, Piotr Zychowicz, Rodzina Żyrackich.
Oprócz czołowych polskich pisarzy targi odwiedzili również popularni autorzy zagraniczni. Wśród nich znaleźli się m.in. Adam Kay,
Arne Lindmo, Mercedes Ron, Antonio Scurati, Chiara Valerio oraz Samantha Shannon, która podkreślała niesamowitą atmosferę wydarzenia: Kraków zawsze ma niesamowitą publiczność. Byłam tu już dwa razy i za każdym razem atmosfera była wspaniała. Kraków to moje ulubione polskie miasto – po prostu uważam, że jest piękne, naprawdę je uwielbiam. (…).
Rodzinne wydarzenie – książka, nauka, zabawa
Tegoroczna edycja należała do młodych – dzieci, młodzieży i młodych rodziców, którzy tworzyli wyjątkowy, rodzinny klimat targów. Dorośli wspólnie z dziećmi odwiedzali stoiska z literaturą dziecięcą, brali udział w warsztatach i spotkaniach, przekazując najmłodszym miłość do książek i radość wspólnego czytania.
W tym roku na najmłodszych czekało aż 100 stoisk z literaturą dziecięcą oraz dziesiątki warsztatów, spotkań i atrakcji, które sprawiły, że EXPO Kraków tętniło radością, energią i kreatywnością. Dzieci uczestniczyły w zajęciach plastycznych, sensorycznych i językowych, rozwijając wyobraźnię oraz odkrywając moc słów poprzez zabawę. W Dziecięcej Strefie Zabaw odbywały się m.in. warsztaty Sensoryka dla Smyka, tworzenie zakładek origami i kolaży, a także spotkania w pełnym niespodzianek Miasteczku Basi i HarperKids. Nie zabrakło emocji podczas pokazów naukowych Adama Mirka, autora takich książek jak „Bebechy, czyli ciało człowieka pod lupą” oraz „Glutologia”, a także konkursów i rodzinnych rozgrywek w Strefie planszówek BookGame.
Oczywiście dzieci mogły spotkać także swoich ulubionych autorów, m.in. Justynę Bednarek, Grzegorza Kasdepke, Bogusława Janiszewskiego, Rafała Kosika, Zofię Stanecką oraz Nelę Małą Reporterkę, która jak zawsze przyciągnęła rzesze młodych podróżników.
Równie bogaty okazał się program dla młodzieży, który otwierał drzwi do świata literatury, mediów i nauki. Uczestnicy brali udział w symulacji rozprawy sądowej „Oskarżona AI”, warsztatach pisarskich i korektorskich oraz spotkaniach z dziennikarzami i autorami, odkrywając kulisy pracy nad słowem i tworzeniem tekstu.
Nowe narzędzia, te same wartości
Warto podkreślić, że Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie to nie tylko święto czytelników, ale i tych, którzy stoją po drugiej stronie książki – redaktorów, tłumaczy, ilustratorów, księgarzy, bibliotekarzy i wydawców. Dla nich szczególnym czasem były dwa pierwsze dni targowe, tzw. dni branżowe, kiedy EXPO Kraków zamieniło się w miejsce dialogu o przyszłości literatury i całego rynku wydawniczego.
W świecie, w którym coraz więcej procesów przejmuje sztuczna inteligencja, uczestnicy debat i warsztatów rozmawiali o tym, jak technologia może wspierać, lecz nigdy nie zastąpi ludzkiej pasji, intuicji i wrażliwości.
W programie znalazły się również panele poświęcone roli człowieka w cyfrowym świecie książki, przyszłości zawodu tłumacza i redaktora, prawu autorskiemu czy nowoczesnym technologiom druku. Dzięki współpracy z instytucjami takimi jak Biblioteka Narodowa, Instytut Książki, Polska Izba Książki czy Goethe-Institut, uczestnicy mogli zajrzeć za kulisy pracy tych, którzy codziennie dbają o to, by książka – mimo zmieniających się czasów – wciąż pozostała przestrzenią spotkania człowieka z człowiekiem.
Nowa era Konkursu o Nagrodę im. J. Długosza
Tegoroczna edycja Międzynarodowych Targów Książki w Krakowie przyniosła nową odsłonę Konkursu o Nagrodę im. Jana Długosza, organizowanego od 28 lat. Po raz pierwszy konkurs odbył się w przestrzeniach EXPO Kraków, dając wyjątkową okazję do zaprezentowania nominowanych książek szerokiemu gronu odbiorców. Celem konkursu jest promowanie publikacji, które wnoszą istotny wkład w rozwój nauki i kultury.
Laureatem 28. edycji konkursu został Piotr Kłodkowski za książkę „Azjatycka Wielka Gra. Indie i Azja Południowa w sporze o regionalną i globalną dominację w XX i XXI wieku” (Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego). Autor otrzymał statuetkę zaprojektowaną przez śp. prof. Bronisława Chromego oraz nagrodę pieniężną.
Po raz pierwszy uhonorowano także wydawnictwo nagrodzonej publikacji. W tym roku dodatkowo przyznano wyróżnienie dla wydawnictwa za wyjątkowe osiągnięcie edytorskie – otrzymali je Wojciech Walczak, Karol Łopatecki i Andrew B. Pernal za książkę „Najstarszy atlas Rzeczypospolitej Obojga Narodów“ (Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA).
Pierwsza telewizja targowa w Polsce poświęcona literaturze
Osoby, które nie mogły uczestniczyć w targach osobiście, mogły śledzić wydarzenia i spotkania z autorami na Wirtualnej Platformie Targów na stronie ksiazka.krakow.pl. W sobotę i niedzielę działała Telewizja Targowa – pierwsza w Polsce telewizja transmitująca wydarzenia prosto z targów w formule inspirowanej popularnymi programami śniadaniowymi, z tą różnicą, że rozmowy dotyczyły wyłącznie literatury.
W studiu znani dziennikarze literaccy – Małgorzata Bugaj, Justyna Dżbik-Kluge, Adam Szaja i Łukasz Wojtusik – gościli osobowości ze świata literatury i kultury, w tym m.in.: Jakuba Ćwieka, Antonio Scuratiego, Samanthę Shannon, Macieja Siembiedę, Michała Zgajewskiego, Roberta Małeckiego, Mateusza Glena, Jakuba Rutkę, Rafała Trzaskowskiego, Ulę Ryciak, Zośkę Papużankę, Małgorzatę Rozenek-Majdan, Magdalenę Majcher, Małgorzatę Oliwię Sobczak, Adama Mirka, Jana i Mateusza Pospieszalskich, Katarzynę Butowtt, Dariusza Szpakowskiego, Annę Kańtoch, Jakuba Małeckiego, Ałbenę Grabowską, Radka Raka oraz Magdę Stachulę.
Nie jesteśmy maszynami!
To wydarzenie to nie tylko święto literatury, ale przede wszystkim ludzi – tych, którzy wciąż wierzą, że słowo ma moc. Choć świat pędzi naprzód, uczestnicy pokazali, że potrafimy zatrzymać się przy książce, dzielić emocjami i cieszyć wspólnym odkrywaniem literatury – podsumowała Ewa Woch, prezes Targów w Krakowie.
Tegoroczne hasło wpasowało się w klimat targów idealnie. Było autentycznie i energetycznie. Po tej edycji można by wzbogacić słownik o dwa nowe słowa: „kidosy” i „kolejkożanki” – symbole radości i pasji do literatury, którą wszyscy mogliśmy poczuć. Wiceprezes targów stał się prawdziwym influencerem książkowym i m.in. przeprowadzał „wypłaszczone” czyli niepogłębione wywiady w TV Targowej, a dzięki Adamowi Szai odkryliśmy rewelacyjne pączki ze Świętochłowic, które zostaną w naszej pamięci na długo – dodała z uśmiechem Małgorzata Downar, komisarz Międzynarodowych Targów Książki w Krakowie.
29. Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie organizowane przez Targi w Krakowie odbędą się w dniach 22-25.10.2026 r. w EXPO Kraków.
Opracowano na podstawie informacji organizatora
