Odpady ciekłe w przemyœle poligraficznymczęœć III
6 gru 2016 14:42

Alternatywne metody zagospodarowania odpadów W krajach wysoko rozwiniętych zasada minimalizacji odpadów stanowi podstawę aktów prawnych, regulujšcych gospodarkę tymi odpadami. Owa minimalizacja to nie tylko mniejsza iloœć powstajšcych odpadów, lecz również alternatywne sposoby ich zagospodarowania oraz stosowanie nowoczesnych, bezodpadowych technologii. Wykorzystywanie odpadów do innych procesów produkcyjnych, do wytwarzania rozmaitych nowych produktów jest szczególnie godne uwagi. Przyjęta przez Unię Europejskš hierarchia w dziedzinie strategii postępowania z odpadami na pierwszym miejscu stawia zapobieganie ich powstawaniu [2]. Niektórych odpadów jednak nie da się uniknšć lub też jest to proces na tyle kosztowny, że stawia pod znakiem zapytania całš danš technologię. Odpady tego rodzaju powinny być ponownie wykorzystywane. W Polsce generalnie jeszcze niewiele robi się w tym kierunku, chociaż w nowoczesnych zakładach poligraficznych uwzględnia się możliwoœć jak najkorzystniejszego zagospodarowania odpadów. Przykładowo powstajšce na terenie zakładu poligraficznego gazy technologiczne, opary rozpuszczalników i osad podestylacyjny z myjni cylindrów drukowych mogš być spalane w przyzakładowej spalarni i wykorzystywane jako Ÿródło energii cieplnej. Unikalny sposób zagospodarowania ciekłych odpadów z mycia maszyn drukarskich zaproponowano w zgłoszeniu patentowym [5] i wdrożono go w praktyce. Zawierajšce zawiesinę włókien celulozowych oraz farb drukarskich odpadowe płyny po myciu maszyn i czyœciwa nasšczone rozpuszczalnikami służš w tym rozwišzaniu jako dodatki do rozpuszczalników przy produkcji mas asfaltowych. Okazało się bowiem, że zastosowanie ich zamiast czystych rozpuszczalników do produkcji izolacyjnych mas asfaltowych (w charakterze lepików gęstych, lepików rzadkich, smoły dachowej, czyli tzw. dacholeum oraz płynnych smół przeznaczonych do gruntowania konstrukcji budowlanych i wypełniania szczelin dylatacyjnych) nie tylko zmniejsza koszt produkcji takich mas (z racji zastosowania odpadu przemysłowego), ale wykazujš one również mniejszš szkodliwoœć dla œrodowiska naturalnego. Przeprowadzono badania emisji benzenu w masach asfaltowych otrzymanych z zastosowaniem różnych rozpuszczalników używanych do mycia maszyn drukarskich. Nieoczekiwanie stwierdzono zmniejszenie poziomu emisji szkodliwego benzenu z asfaltu (ponad 4000 razy), co ma duże znaczenie w warunkach, gdzie od produktów wymaga się braku szkodliwoœci dla zdrowia ludzkiego. Ponadto takie lepiki i smoły majš lepsze właœciwoœci, gdyż charakteryzujš się lepszš przyczepnoœciš do podłoży budowlanych (cementowych i ceglanych) oraz krótszym czasem odparowania rozpuszczalników niż w przypadku stosowania mieszanin czystych, technicznych rozpuszczalników, a także wykazujš mniejszš szkodliwoœć i ich produkcja jest tańsza [5]. Ciekłe odpady z mycia maszyn drukujšcych korzystnie zawierajš bowiem pozostałoœci farb drukarskich w iloœci 0,5 do 6% wagowych i od 1 do 4% wagowych pyłu i drobnych włókien celulozowych w postaci zawiesiny. Podstawowymi składnikami mas asfaltowych sš asfalt, rozpuszczalniki oraz ewentualnie wypełniacze. Przy tradycyjnym wytwarzaniu tych mas jako rozpuszczalniki stosuje się zazwyczaj benzyny ekstrakcyjne i lakiernicze, solwentnaftę, benzol, toluen, ksyleny albo ich mieszaniny, niekiedy także mieszaninę ciężkiej benzyny krakingowej lub benzyny lakowej z roztworem kauczuku syntetycznego bšdŸ też różne frakcje z rozdziału benzyny czy destylacji ropy naftowej. W procesach produkcji mas asfaltowych często wykorzystuje się różnego rodzaju odpady lub produkty uboczne, powstajšce w innych procesach chemicznych. Należš do nich między innymi: odpady gumowe, skórzane lub gšszcz celulozowy (jako dodatki poprawiajšce spływnoœć i zdolnoœć klejenia), pogon dianowy (jako dodatek uszlachetniajšcy), stanowišcy produkt uboczny przy produkcji dianu, czy też mieszanina poliolefin z pozostałoœci po redestylacji oleju chłodniczego, będšcego produktem odpadowym w procesie otrzymywania butadienu. W przemyœle poligraficznym do mycia maszyn drukujšcych powszechnie używa się węglowodorowych rozpuszczalników aromatycznych, takich jak toluen oraz benzyny. Zużyte rozpuszczalniki sš na ogół odprowadzane w całoœci lub częœciowo do œcieków z oczywistš szkodš dla œrodowiska naturalnego. Można je natomiast z powodzeniem wykorzystać do produkcji mas asfaltowych [5]. Masy takie składajš się z przemysłowego asfaltu izolacyjnego oraz z mieszaniny ciekłych odpadów z mycia maszyn drukujšcych, zawierajšcych benzyny lakiernicze i ekstrakcyjne oraz toluen, w której to mieszaninie odpad toluenowy stanowi od 10 do 50% wagowych w stosunku do odpadu benzynowego, przy czym mieszanina odpadów jest używana w iloœci 20-80% wagowych w stosunku do masy asfaltu. Takš masę asfaltowš sporzšdza się przez zmieszanie odpadów ciekłych z asfaltem w temperaturze powyżej 0ĄC w kadzi z mieszadłem kotwicowym. W zależnoœci od iloœci dodawanej fazy ciekłej można otrzymać następujšce produkty asfaltowe: typu G Đ lepiki gęste, typu S Đ smoły dachowe (dacholeum) oraz typu R Đ tzw. lepiki rzadkie, stosowane do gruntowania podłoży. Tak otrzymane lepiki i smoły charakteryzujš się korzystniejszymi parametrami w porównaniu z wytwarzanymi na bazie mieszanin czystych technicznych rozpuszczalników. Zmniejsza się też poziom emisji szkodliwego benzenu i zostaje rozwišzany problem ciekłych odpadów powstajšcych podczas mycia maszyn drukujšcych. W tabeli 5 podano przykładowy skład oraz warunki wytwarzania lepiku i masy asfaltowej z użyciem ciekłych odpadów z drukarni. Odpady toluenowy i benzynowy zawierajš po 2% wagowe pozostałoœci farb drukarskich i zawiesiny pyłu oraz drobnych włókien celulozy. Asfalt wraz z mieszaninš odpadów miesza się w kadzi z mieszadłem kotwicowym i po odpowiednim czasie mieszania (4-5 godzin) w pożšdanej temperaturze uzyskuje się albo lepik gęsty o bardzo dobrych właœciwoœciach lejnych i znakomitej przyczepnoœci do powierzchni betonowych, albo masę asfaltowš o doskonałej przyczepnoœci do betonowych powierzchni szczelin dylatacyjnych. Emisja benzenu z 1 kg surowego asfaltu PS-85/25 w temperaturze 20ĄC wynosi 0,4 mg/godzinę, podczas gdy z 1 kg lepiku, sporzšdzonego z dodatkiem odpadów z mycia maszyn drukujšcych, w takiej samej temperaturze Đ nie przekracza 0,0001 mg/godzinę (benzen nie jest wykrywalny metodš chromatograficznš o takiej czułoœci). Oznacza to, że zastosowanie Đ zamiast czystych rozpuszczalników Đ odpadów z produkcji poligraficznej znacznie poprawia właœciwoœci otrzymanych lepików i powoduje diametralne zmniejszenie emisji benzenu, co ma niezwykle istotne znaczenie w warunkach, gdy od wszystkich produktów wymaga się braku szkodliwoœci dla zdrowia ludzkiego, a jednoczeœnie rozwišzuje problem œcieków powstajšcych podczas mycia maszyn drukujšcych. Według zebranych szacunkowych danych miesięczna produkcja ciekłych odpadów poligraficznych z jednej dużej lub œredniej drukarni przekłada się na 10 partii produkcyjnych lepiku czy masy asfaltowej. Nie bez znaczenia jest również ekonomiczny aspekt tego przedsięwzięcia, a mianowicie: Ľ wytwarzajšcy odpady płaci odbiorcy za ich usuwanie, Ľ klient płaci producentowi za lepik czy masę asfaltowš, Ľ producent korzysta z ulg lub zwolnienia z podatku dochodowego. Tak więc z tego rodzaju działalnoœci, jakš jest zagospodarowywanie odpadów, można czerpać istotne korzyœci, a każde zmniejszanie iloœci odpadów jest dodatkowym atutem przemawiajšcym za wdrażaniem takich technologii. Innym jeszcze sposobem na redukcję niebezpiecznych odpadów, stosowanym ostatnio przez niektóre drukarnie, sš tkaniny czyszczšce wielorazowego użytku. Produkowane z wysokiej klasy bawełny, majš właœciwoœci umożliwiajšce ich oczyszczenie z resztek farb drukarskich i rozpuszczalników w procesie specjalnego prania. Po wypraniu czyœciwa te nie tracš swoich właœciwoœci, toteż nadajš się ponownie do wykorzystania jako czyœciwo. Firma Druckchemie (ich dystrybutor na rynku polskim) zapewnia, że zakład pioršcy posiada wszystkie stosowne zezwolenia, nie podaje jednak jego nazwy, zasłaniajšc się tajemnicš handlowš*. Również koszty użytkowania tych tkanin zależš od indywidualnych ustaleń Đ przy większej iloœci zużytego czyœciwa oddawanego do prania cena za obrót 1 kg tkaniny jest korzystniejsza. Niewštpliwie jest to oferta godna uwagi, zapewniajšca postępowanie zgodne z prawem. Przy korzystaniu z niej drukarnia nie musi bowiem wnosić opłat za składowanie odpadów na wysypiskach. Sš to na razie pojedyncze przykłady alternatywnego zastosowania odpadów powstajšcych w procesie powstawania produktu poligraficznego. Takich zastosowań można znaleŸć w przyszłoœci znacznie więcej, problem natomiast leży gdzie indziej. Kadra kierownicza zakładów musi uœwiadomić sobie, że odpady to nie tylko zło konieczne, lecz również czasami towar, który można z powodzeniem odsprzedawać. Podsumowanie Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, iż: Ľ w wielu zakładach poligraficznych ukrywana jest faktyczna iloœć powstajšcych odpadów niebezpiecznych, a ich ănadwyżkiÓ usuwane sš z zakładów razem z odpadami komunalnopodobnymi, co stwarza zagrożenie dla œrodowiska naturalnego; Ľ taka sytuacja utrzymuje się m.in. z powodu braku orientacji inspektorów ochrony œrodowiska, którzy nie potrafiš właœciwie oszacować iloœci tych odpadów, a także z błędów i niedocišgnięć występujšcych w obowišzujšcym na temat ochrony œrodowiska i gospodarowania odpadami prawodawstwie; Ľ odpady po myciu cylindrów drukowych mogš być przekazywane do spalania, nie zawierajš bowiem chlorowcopochodnych zwišzków organicznych; Ľ rzeczywista iloœć odpadów ciekłych powstajšcych w zakładach poligraficznych uzasadnia koniecznoœć kompleksowego ich zagospodarowania; Ľ analiza ekonomiczna wskazuje na racjonalnoœć zastosowania odpadów z mycia maszyn drukujšcych do produkcji mas asfaltowych, będšcych przedmiotem wynalazku [5]. Literatura: [1] ăOchrona œrodowiska 1997 r.Ó, GUS, Warszawa, 1997. [2] Skalmowski Krzysztof i inni, ăPoradnik gospodarowania odpadamiÓ, Verlag Dashšfer sp. z o.o., Warszawa, 1999. [3] ăProgram gospodarki odpadami dla Cofinec Đ Polska Sp. z o.o. Zakładu Produkcji OpakowańÓ, Wesoła, 1998. [4] Kęciek Jan, ăGospodarka odpadami w przedsiębiorstwieÓ, Warszawska Wyższa Szkoła Ekonomiczna, W-wa, 1999. [5] Czarnocki Andrzej, Podsiadło Halina, Zgłoszenie patentowe ăMasa asfaltowaÓ, 15 czerwca 1998 r., P-326828. [6] ăZagadnienia ochrony œrodowiska w przemyœle poligraficznymÓ, Centralny Oœrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Poligraficznego, Warszawa, 1995.

error: Kopiowanie zabronione!
cript>