W czasie złożonego procesu drukowania może dochodzić do powstawania różnych zjawisk towarzyszących, które często generują różnorodne problemy i uniemożliwiają lub utrudniają wysokojakościowy druk. Powodowane są one najczęściej niewłaściwymi materiałami używanymi do drukowania, takimi jak farby i dodatki do roztworu zwilżającego, a także wadliwą jakością papieru. Problemy mogą powstawać również w wyniku nieprawidłowej regulacji mechanizmów maszyny, specyficznej charakterystyki powierzchni obciągu lub też formy drukowej.
Ponieważ wszystkie biorące udział w drukowaniu elementy wzajemnie na siebie oddziałują, muszą być również do siebie właściwie dobrane. Część problemów można przewidzieć, wykonując odpowiednie badania i podjąć adekwatne środki zaradcze. Jednym z takich zjawisk jest żółknięcie, przy czym w drukowaniu offsetowym arkuszowym występują dwa różne zjawiska żółknięcia gotowych druków.
Pierwsze to żółknięcie całej powierzchni druku. Drugie to tzw. żółknięcie kontaktowe, które oznacza częściowe żółknięcie spodniej części arkusza w miejscach, gdzie zadrukowane pola mają kontakt z niezadrukowaną stroną kolejnego arkusza. Jak sama nazwa wskazuje, problem pojawia się podczas kontaktu arkuszy w stosie.
Bardzo często zjawisko żółknięcia kontaktowego mylone jest ze zjawiskiem matowienia i wybłyszczania, podczas którego nadruk wykonany na spodniej stronie arkusza odznacza się na jego stronie wierzchniej (tzw. efekt ducha).
Choć zjawiska w swej postaci są różne, to przyczyny ich powstawania są podobne.
Zasadniczym powodem żółknięcia druków jest wzajemne oddziaływanie powłoki papierowej arkusza i ubocznych produktów chemicznych powstających podczas reakcji schnięcia oksydacyjnego farb i lakierów olejowych. Produkty takiego rozpadu, które są lotne i zabarwione lekko na żółto, wnikają podczas schnięcia w stosie w powierzchnię arkusza, a także w spodnią stronę znajdującego się na nim kolejnego arkusza.
Intensywność zażółcenia druków jest zależna także od ilości i jakości powstających produktów rozpadu, a tym samym od składników farb lub lakierów zastosowanych do produkcji.
W trakcie procesu utrwalania farb zabarwienie olejów i alkidów schnących oksydacyjnie zmienia się z lekko żółtawego na intensywniejsze. Dlatego też zmiany kolorystyczne zachodzące w gotowych drukach wykazują tendencję do przechodzenia w kierunku żółtawego. I tak np. różowe kolory na wydruku stają się morelowe, zielone przypominają żółtozielone, a niebieskie nabierają odcienia zielonkawego.
Często takie zmiany barw mylone są z niedostateczną odpornością zastosowanych farb na działanie światła. Jest to jednak błędna ocena zjawiska, ponieważ te zmiany kolorystyczne zachodzą w warunkach stosu, bez dostępu światła.
Efekt żółknięcia nasila się najmocniej przy drukowaniu jasnymi, pastelowymi farbami i po lakierowaniu całego arkusza offsetowym lakierem olejowym.
Powstawanie żółknięcia zależne jest również od warunków samego procesu drukowania, głównie od grubości naniesionej warstwy farby lub lakieru oraz warunków, w jakich przebiega proces ich wysychania. Zdarza się, że podczas drukowania tego samego nakładu zjawisko to okresowo nasila się lub zupełnie zanika.
Tendencja druków do żółknięcia zależy także w dużym stopniu od składu chemicznego warstwy powlekającej papier. Papier może żółknąć pod wpływem różnych czynników zewnętrznych, takich jak np. światło, temperatura, wilgoć.
Przy niektórych rodzajach papieru zażółcenie może być bardzo intensywne, a przy innych niemalże niewidoczne. Wiadomo, że skłonność do żółknięcia zwiększa się wraz ze wzrostem zawartości kazeiny w warstwie powlekającej papier. cdn.
Ewa Rajnsz
