W 2026 r. Zespół Szkół Poligraficznych im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie będzie obchodzić 100-lecie swego istnienia. Jubileusz stanowi wyjątkową okazję do podsumowania historii placówki, która kształci specjalistów w zakresie poligrafii i technologii druku, przyczyniając się do rozwoju przemysłu poligraficznego w Polsce oraz edukacji kolejnych pokoleń młodzieży.
Obecnie w skład warszawskiego ZSP wchodzi m.in. Technikum Poligraficzne, które od lat przygotowuje uczniów do pracy w nowoczesnym przemyśle poligraficznym, opartym na najnowszych technologiach i innowacyjnych rozwiązaniach. Szkoła realizuje również liczne projekty edukacyjne, warsztaty branżowe oraz inicjatywy we współpracy z przedsiębiorstwami i instytucjami kulturalnymi, umożliwiając uczniom zdobywanie zarówno wiedzy teoretycznej, jak i praktycznych umiejętności, które są cenione na rynku pracy.
Marszałek patronem
Mimo starań o powołanie szkoły, podejmowanych przez poligrafów i twórców kultury już w czasach zaborów, dopiero odzyskanie niepodległości w 1918 r. umożliwiło utworzenie stałego systemu szkolenia kadr dla przemysłu graficznego. Powstało wówczas Towarzystwo Kształcenia Zawodowego Grafików, które w 1924 r. zorganizowało dokształcające kursy wieczorowe dla praktykantów zakładów poligraficznych. Dnia 9 czerwca 1926 r., na wniosek wyżej wspomnianego Towarzystwa, Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego powołało do życia Szkołę Przemysłu Graficznego w Warszawie, pierwszą tego typu placówkę w kraju. Otwarcie szkoły mieszącej się przy ul. Składowej 3 (obecnie ul. Pankiewicza) nastąpiło 21 września 1926 r. Placówka uczyła praktykantów w działach: drukarskim (składacze ręczni i maszynowi, maszyniści typograficzni), litograficznym (rysownicy, przedrukarze, maszyniści litograficzni i offsetowi) oraz fotochemicznym (fotografowie reprodukcyjni, kopiści, trawiacze chemiczni). Nauka zawodu trwała trzy lata; po pewnym czasie wydłużono ją o kolejne pół roku. Uczniowie byli zobowiązani do odbycia jednorocznej praktyki w przemysłowych zakładach graficznych.
W 1931 r. szkołę przeniesiono na ul. Konwiktorską 2, zaś 20 sierpnia 1931 r., po uzyskaniu wymaganych zgód – w tym samego imiennika – nadano jej nazwę Szkoły Przemysłu Graficznego im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Pracę szkoły przerwał wybuch II wojny światowej i bombardowania Warszawy. Do działalności przywrócono ją w lutym 1940 r., pod zmienioną nazwą Prywatnej Męskiej Szkoły Graficznej I stopnia. Obok realizacji ograniczonego programu zawodowego kadra nauczycielska organizowała w niej nauczanie tajne (m.in. języka polskiego, historii i matematyki). W warsztatach poligraficznych wykonywano druki dla organizacji konspiracyjnych działających na terenie stolicy, podrabiano pieczęcie, stemple i niemieckie dokumenty.
Po wojnie i po przełomie
Powojenne funkcjonowanie szkoły – już jako Państwowego Gimnazjum Graficznego i Liceum Fotograficznego – wznowiono 5 marca 1945 r. Podnoszenie z ruin zniszczonej w wyniku wojny placówki trwało do końca roku szkolnego 1946/1947. W 1949 r. przekształcono dotychczasową szkołę w dwustopniowe Państwowe Liceum Poligraficzne.
1 września 1950 r. decyzją Ministerstwa Oświaty i Wychowania powołano Technikum Poligraficzne, które rozszerzało okres nauki do czterech lat, a profil kształcenia zawodowego i ogólnego do poziomu średniej kadry technicznej. Czteroletnie technikum kończyło się egzaminem dojrzałości, co dawało, obok dyplomu technika poligrafa, prawo startu na wyższe uczelnie. W 1954 r. Stołeczne Zakłady Graficzne przekazały szkole budynek drukarni ojców salezjanów przy ul. Wiślanej 6, dokąd szkoła przeniosła się na kilka lat. W roku szkolnym 1955/1956 czas nauki w technikum wydłużono do pięciu lat.
W 1963 r. zapadła decyzja o budowie nowego budynku szkoły przy ul. Stawki 14. 1 września 1965 r. nastąpiło połączenie młodzieżowego Technikum Poligraficznego, Technikum Poligraficznego dla Pracujących, Zasadniczej Szkoły Poligraficznej i Wydziału Zaocznego Technikum Poligraficznego w szkołę pod wspólną nazwą Zespół Szkół Zawodowych nr 4. Od września 1968 r. mieściła się ona w nowej placówce przy ul. Stawki 14, która rok później, w uznaniu jej nowoczesności i funkcjonalności, otrzymała decyzją Stołecznej Rady Narodowej tytuł „Mister Warszawy 1968”.
Od 1 września 1975 r. aż do dzisiaj szkoła nosi nazwę Zespołu Szkół Poligraficznych. W 1976 r., podczas uroczystych obchodów 50-lecia szkoły, na jej dziedzińcu odsłonięto pomnik „Litery A” według projektu wychowanka szkoły, artysty Jana Heidrycha, a przy wejściu umieszczono pamiątkową tablicę.
Ustrojowe zmiany 1989 r. dały się odczuć również w działalności ZSP. 22 listopada 1991 r., wskutek wysiłków pierwszego wybranego w drodze konkursu dyrektora szkoły Andrzeja Żórawskiego, uroczyście przywrócono szkole patronat Marszałka Józefa Piłsudskiego. Trzy dni później wyświęcono też nowy sztandar szkoły, z godłem państwowym, godłem drukarskim, nazwą szkoły i imieniem patrona oraz tą samą maksymą, która pojawiła się na pierwszym sztandarze (ufundowanym w styczniu 1935 r.): „Słowem i czynem ojczyźnie służ”.
10 marca 2006 r. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Warszawie udzieliła szkole akredytacji upoważniającej do organizowania egzaminów potwierdzających kwalifikacje w zawodach drukarz i introligator.
Obecnie Zespół Szkół Poligraficznych kształci w następujących zawodach: technik grafiki i poligrafii cyfrowej, technik reklamy / technik organizacji reklamy, technik procesów drukowania (technikum) oraz drukarz offsetowy (Szkoła Branżowa I stopnia).
Rok jubileuszowy z patronatem „Poligrafiki”
Obchody jubileuszu już się rozpoczęły i będą realizowane w formie cyklu wydarzeń o charakterze edukacyjnym, kulturalnym i integrującym środowisko szkolne oraz branżowe. Kulminacyjnym punktem obchodów będzie uroczysta gala jubileuszowa, która odbędzie się we wrześniu 2026 r. Wydarzenie to zgromadzi przedstawicieli środowisk edukacyjnych, kulturalnych i gospodarczych, absolwentów, partnerów oraz przyjaciół szkoły.
Z dumą informujemy, że miesięcznik Poligrafika zaangażował się w promocję jubileuszowych obchodów jako patron medialny.
Opracowano na podstawie informacji Związku Szkół Poligraficznych
