Rosnące koszty utylizacji oraz coraz bardziej restrykcyjne wymagania środowiskowe skłaniają przedsiębiorstwa do poszukiwania rozwiązań ograniczających ilość odpadów. Jednym z nich są systemy czyściw wielokrotnego użytku, które pozwalają nie tylko zmniejszyć obciążenie środowiska, ale również zoptymalizować koszty działalności.
W branży poligraficznej, podobnie jak w wielu innych sektorach przemysłu, procesy produkcyjne generują znaczące ilości materiałów eksploatacyjnych wymagających późniejszej utylizacji. Dotyczy to m.in. materiałów wykorzystywanych do czyszczenia maszyn drukujących, urządzeń introligatorskich czy elementów linii produkcyjnych. W obliczu rosnących opłat za gospodarowanie odpadami oraz coraz większej presji związanej z realizacją celów środowiskowych przedsiębiorstwa coraz częściej analizują możliwość zastąpienia materiałów jednorazowych rozwiązaniami opartymi na gospodarce obiegu zamkniętego.
Mniej odpadów, mniejsze koszty
Jednym z przykładów takiego podejścia są czyściwa tekstylne wielokrotnego użytku. W przeciwieństwie do materiałów jednorazowych mogą być one wielokrotnie wykorzystywane po uprzednim praniu i przygotowaniu do ponownego użycia. Według danych firmy Mewa pojedyncze czyściwo może zostać wykorzystane nawet 50 razy. W praktyce oznacza to znaczące ograniczenie zużycia materiałów eksploatacyjnych. W porównaniu z rozwiązaniami jednorazowymi ilość wykorzystywanych materiałów może zostać zmniejszona od
pięciu do ośmiu razy. W skali europejskiej przekłada się to na redukcję wielu tysięcy ton odpadów rocznie. Znaczenie ma również aspekt prawny. Czyściwa wykorzystywane w procesach przemysłowych są często zanieczyszczone olejami, smarami, farbami lub rozpuszczalnikami, przez co mogą podlegać regulacjom dotyczącym odpadów niebezpiecznych. W przypadku systemów opartych na obiegu zamkniętym tekstylia pozostają jednak częścią usługi i są odbierane przez dostawcę w celu profesjonalnego prania oraz ponownego wykorzystania. Dzięki temu nie są traktowane jako odpady w rozumieniu przepisów dotyczących gospodarki odpadami.
Doświadczenia drukarni
Korzyści wynikające z zastosowania czyściw wielokrotnego użytku potwierdzają przedsiębiorstwa wykorzystujące takie rozwiązania w praktyce. Jednym z nich jest portugalska drukarnia Bloco Gráfico należąca do wydawnictwa Porto Editora. Firma korzysta z systemu czyściw tekstylnych od 2012 r. Kiedy wprowadziliśmy tekstylne czyściwa, udało nam się natychmiast zmniejszyć ilość zanieczyszczonych odpadów o ponad 50%, a tym samym obniżyć koszty ich utylizacji o 15% – podkreśla Nuno Oliveira, kierownik działu zakupów. Przed wdrożeniem rozwiązania przedsiębiorstwo wykorzystywało czyściwa wykonane z papierowej włókniny, które po użyciu musiały być klasyfikowane jako odpady specjalne. W warunkach stale rosnących kosztów zagospodarowania odpadów stanowiło to jedną z istotniejszych pozycji kosztowych. Na podobne rozwiązanie zdecydowała się również niemiecka drukarnia Rainer Herrmann GmbH z Nadrenii-Palatynatu.
Dbamy o zrównoważony rozwój. Staramy się minimalizować ilość wadliwych wydruków, korzystamy z papieru mającego certyfikat FSC i stosujemy farby niezawierające olejów mineralnych. Usługa firmy Mewa doskonale wpisuje się w tę filozofię działania – podkreśla Axel Herrmann, dyrektor zarządzający przedsiębiorstwa. Jak dodaje, istotną zaletą systemu jest jego przewidywalność oraz brak konieczności angażowania dodatkowych zasobów po stronie drukarni: System obiegu zamkniętego działa bez mojego udziału i jest całkowicie przewidywalny. Czego można chcieć więcej?
Obieg zamknięty od początku do końca
Idea gospodarki obiegu zamkniętego w przypadku systemu Mewa nie ogranicza się wyłącznie do etapu użytkowania czyściw. Obejmuje również ich produkcję, logistykę oraz proces przygotowania do ponownego wykorzystania.
Przędza wykorzystywana do produkcji czyściw zawiera w połowie materiały pochodzące z recyklingu. Odpady powstające podczas procesu tkania są ponownie wykorzystywane, m.in. jako materiał izolacyjny dla przemysłu motoryzacyjnego. Także elementy pomocnicze, takie jak tuleje stosowane do nawijania przędzy, przeznaczone są do wielokrotnego użycia.
Produkcja czyściw odbywa się we własnej tkalni firmy zlokalizowanej w Immenhausen w północnej Hesji. Jednym z najbardziej interesujących elementów systemu jest wykorzystanie energii pozyskiwanej z substancji usuwanych podczas procesu prania zabrudzonych czyściw.
Według firmy odzyskana energia pozwala pokryć nawet 80% zapotrzebowania na energię wykorzystywaną podczas suszenia tekstyliów. Proces wspierają nowoczesne instalacje spalania oraz systemy oczyszczania spalin, dzięki którym emisje pozostają poniżej poziomów wymaganych przez obowiązujące przepisy. Dodatkowe oszczędności uzyskiwane są dzięki systemom odzysku ciepła, rozbudowie instalacji fotowoltaicznych oraz stopniowej elektryfikacji floty transportowej. Istotnym elementem modelu funkcjonowania jest również ograniczanie zużycia wody. Specjalistyczne technologie uzdatniania pozwalają zmniejszyć zapotrzebowanie na świeżą wodę nawet o połowę w porównaniu z rozwiązaniami konwencjonalnymi. Według danych firmy ścieki opuszczające zakłady osiągają poziom oczyszczenia sięgający 99,8%, a ilość stosowanych detergentów i środków powierzchniowo czynnych ograniczana jest do niezbędnego minimum.
Choć czyściwa tekstylne pozostają jedynie jednym z wielu elementów procesu produkcyjnego, przykłady przedsiębiorstw korzystających z systemów wielokrotnego użytku pokazują, że nawet pozornie niewielkie zmiany mogą przynosić wymierne efekty. Redukcja ilości odpadów, ograniczenie kosztów ich zagospodarowania oraz wpisanie się w założenia gospodarki obiegu zamkniętego sprawiają, że rozwiązania tego typu coraz częściej stają się częścią strategii zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw poligraficznych i opakowaniowych.
Opracowanie: AN
